Marka qofku bilaabo inuu fahmo sida cabsidu u saameyso go’aannada iyo sida mararka qaar xulashooyinka nolosha ay u noqdaan kuwo horay loo qaabeeyey, waxaa dhacda isbeddel yar oo gudaha maskaxda ka bilaabma. Isbeddelkani ma aha mid si degdeg ah uga muuqda dibadda. Ma aha balo weyn oo muuqda ama diidmo weyn oo la sheego. Badanaa wuxuu ku bilaabmaa aamusnaan iyo feejignaan cusub oo qofku ku eego fikirkiisa iyo habka uu u arko nolosha.
Mararka qaar qofku si kumeel gaar ah ayuu u joogsadaa oo is weydiiyaa su’aalo uu hore u dhaafijiray. Wuxuu bilaabayaa inuu ka fiirsado sababta uu wax u sameeyo, halka ay ka yimaadeen fikradaha uu aaminsan yahay, iyo in dhammaan waxyaabaha maskaxdiisa ku jira ay dhab ahaantii isaga ka yimaadeen. Su’aalahan yar yar ayaa noqda bilowga faham qoto dheer.
Nolosha casriga ah badanaa waxay dadka ku haysaa xaalad mashquul joogto ah. Shaqo, macluumaad, madadaalo, iyo baraha bulshada ayaa si fudud u buuxiya daqiiqad kasta oo firaaqo ah. Marka maskaxdu had iyo jeer mashquulsan tahay, waxaa yaraada fursadda ay ku istaagi karto si ay u falanqeyso ama u fahamto waxa ka dhacaya gudaha fikirka.
Laakiin marka qofku helo waqti yar oo uu ku aamuso oo uu ka fogaado buuqa joogtada ah, maskaxdu waxay bilaabaysaa inay si ka duwan u shaqeyso. Qofku wuxuu dareemayaa inuu arko fikrado iyo su’aalo cusub oo hore uga qarsoonaa. Mararka qaar waxa uu ogaanayaa in qaar ka mid ah fikradaha uu hore u aaminsanaa aysan si dhab ah uga imaan isaga, balse ay ka yimaadeen deegaanka iyo bulshada ku hareeraysan.
Kala saaridda fikradaha qofka ka yimid iyo kuwa uu ka qaatay deegaanka ma aha hawl fudud. Badanaa waxa qofka u muuqda “caadi” waa fikrad uu muddo dheer ku dhex noolaa. Sidaas darteed, marka maskaxdu bilaabato inay su’aalo weydiiso, waxaa dhici karta jahawareer yar. Qorshayaal hore ayaa laga yaabaa inay macno kale yeeshaan, riyooyin hore ayaa laga yaabaa inay u muuqdaan kuwo aan si dhab ah u matalin qofka.
Jahawareerkan yar mararka qaar waa qayb dabiici ah oo ka mid ah geeddi-socodka fahamka. Marka qofku ka gudbo marxaladdan, wuxuu bilaabayaa inuu arko xiriirka ka dhexeeya waqtigiisa, tamartiisa, iyo sida uu u isticmaalo labadaba. Wuxuu ogaanayaa in qaar ka mid ah waxyaabihii uu hore u sameyn jiray aysan si dhab ah ugu adeegayn waxa uu doonayo mustaqbalka.
Isbeddelkan maskaxeed badanaa wuxuu keenaa in qofku noqdo mid ka fiirsasho badan. Halkii uu si degdeg ah uga falcelin lahaa wax kasta oo ku hareeraysan, wuxuu bilaabayaa inuu fiirsado, fahmo, ka dibna go’aan qaato. Farqiga u dhexeeya falcelinta degdegga ah iyo fahamka deggan ayaa noqda mid si tartiib tartiib ah u muuqda.
Xorriyadda maskaxeed mararka qaar waxay ku timaadaa marka qofku yareeyo waxyaabo badan oo aan muhiim ahayn. Marka uu ka fogaado baahida joogtada ah ee oggolaanshaha dadka kale, ama marka uu joojiyo isbarbardhigga joogtada ah ee noloshiisa iyo nolosha dadka kale. Tani ma aha go’aan hal mar lagu gaaro, balse waa hab fikir si tartiib tartiib ah u dhisma.
Qofka gaara fahamkan weli wuxuu ku noolaan karaa isla dunida iyo isla bulshada. Wuxuu arkaa wararka, xayeysiinta, iyo macluumaadka kale ee ku hareeraysan. Laakiin farqigu wuxuu noqdaa sida uu u qaato. Halkii ay si toos ah u saameyn lahaayeen dareenkiisa ama go’aannadiisa, wuxuu bilaabayaa inuu si miyir leh u qiimeeyo.
Ugu dambayntii, ka bixitaanka buuqa maskaxeed ma aha in qofku ka cararo dunida ama nolosha bulshada. Badanaa wuxuu ka bilaabmaa gudaha qofka: awoodda uu u leeyahay inuu keligiis la fariisto fikirkiisa, u fiirsado waxa uu dhab ahaan doonayo, una fahmo waxa maskaxdiisa saameeya.
Marka fahamkani kordho, qofku si tartiib tartiib ah ayuu u dhisaa aragti u gaar ah oo ku saabsan nolosha iyo go’aannadiisa. Halkaas ayay maskaxdu ku bilaabataa inay si xor ah u shaqeyso, iyadoo weli ku dhex nool isla dunida.
Qaybta xigta ee taxanahan waxay eegi doontaa dhinac kale oo muhiim ah oo nolosha casriga ah ka mid ah: sida shaqada, dakhliga, iyo nolol maalmeedka ay u saameeyaan habka ay dadku u arkaan fursadaha iyo jihada noloshooda.
