Isbeddelku ma aha wax adag in la fahmo; ee waa wax adag in la qaado. Dadka badankood way og yihiin waxa noloshooda ka khaldan. Way og yihiin waxa ay ka cabanayaan, waxa ay ka baqayaan, iyo waxa ay ka shallaayaan. Laakiin ogaanshahaas keligii wax ma beddelo. Taasi waa sababta ay dad badani ugu noolaadaan nolol ay ka warqabaan inaysan ku qanacsanayn, haddana aan waligood ka dhaqaaqin. Isbeddel la’aantu ma aha jaahilnimo; waa doorasho aamusan.
Sababta koowaad ee dadku uusan u isbeddelin waa raaxo. Ma aha raaxo macnaheedu yahay farxad, balse waa raaxo macnaheedu yahay aqoon. Dadku waxay doorbidaan waxa ay yaqaannaan, xitaa haddii ay ku dhibayaan. Xanuun la yaqaan ayaa ka ammaan badan xanuun aan la garanayn. Marka aad qofka ku tiraahdo “isbeddel samee,” waxa aad dhab ahaantii ku weydiineysaa inuu ka tago dhul uu yaqaan oo uu galo meel aan sawir lahayn. Maskaxdu ma jecla meel aan la saadaalin karin.
Waxaa jira cabsi kale oo ka qoto dheer: cabsi ah in aqoonsigii hore uu meesha ka baxo. Dadka badankood ma difaacayaan noloshooda; waxay difaacayaan sheekadii ay naftooda ka rumaysteen. Qofku wuxuu ku dheggan yahay cidda uu ahaa, xitaa marka uu ogaado in ciddaas aysan mar dambe u shaqayn. Isbeddelku wuxuu ku qasbaa qofka inuu aqbalo in wixii hore ay khalad ahaayeen ama ugu yaraan ku-meel-gaar ahaayeen. Aqbaliddaasna waa mid aad u xanuun badan.
Dadka qaar sidoo kale ma isbeddelaan sababtoo ah waxay sugayaan waqti qumman. Waxay sugayaan maalinta ay wax walba isu diyaarinayaan, ay cabsidu dhammaanayso, ay xaaladdu degayso. Laakiin waqtigaas qumman waligiis ma imaanayo. Noloshu mar walba waxay la timaaddaa culays, mashquul, iyo hubanti la’aan. Qofka sugaya xaalad qumman, wuxuu si tartiib ah u sugayaa cimrigiisa oo dhammaanaya.
Waxaa kale oo jirta cabsida bulshada. Isbeddelku badanaa wuxuu kaaga baahan yahay inaad ka duwanaato dadka kugu hareeraysan. Taasi waxay keenaysaa su’aalo, dhaleeceyn, iyo mararka qaar ka fogaansho. Dad qaar waxay doorbidaan inay la mid noqdaan dadka kale, xitaa haddii ay ka murugoonayaan gudaha. Oggolaanshaha bulshada wuxuu noqdaa beddelka xorriyadda. Qofka u adkeysan kari waaya inuu kaligiis istaago, waligiis ma istaagi karo jid u gaar ah.
Qodob kale oo dadku ku xayirmaan waa fikirka ah “waan bilaabi doonaa berri.” Maalinta berri ahna waa magac qurux badan oo lagu qariyo cabsida maanta. Berri waligiis ma yimaado, sababtoo ah marka berri timaaddo, wuxuu noqdaa maalin kale oo dib u bilaabasho ah. Sidaas ayay nolosha dad badani ugu dhacdaa dib-u-dhac joogto ah, iyagoo had iyo jeer hal talaabo u jira isbeddel, balse aan waligood tallaabada qaadin.
Waxaa sidoo kale jira xaqiiqo aan si fudud loo aqbalin: isbeddelku wuxuu u baahan yahay tamar. Isbeddelku wuxuu u baahan yahay discipline, dulqaad, iyo diyaar u ahaansho in natiijada aan isla markiiba muuqan. Dadka ku nool nidaam dhiirigelin iyo raaxo degdeg ah, tamartaas ma haystaan. Waxay ku tababaran yihiin jawaab degdeg ah, ma aha dhisid dheer. Sidaas darteed, markasta oo isbeddelku u baahdo dulqaad, way ka harayaan.
Qofka isbeddelaa ma aha mid ka caqli badan dadka kale. Waa mid ka daacad badan. Wuxuu aqbalay in noloshiisa hadda jirta aysan u shaqaynayn, wuxuuna qaatay mas’uuliyaddaas isagoo aan cid kale ku eedayn. Dad badan waxay rabaan natiijooyin cusub iyagoo aan rabin inay noqdaan qof cusub. Taasi ma shaqeyso. Isbeddelku wuxuu had iyo jeer ka bilaabmaa gudaha, ka hor inta uusan bannaanka ka muuqan.
Waxaa jirta daqiiqad go’an oo qof walba noloshiisa ku timaadda. Daqiiqaddaas ma aha mid qaylo leh. Waa mid aamusan. Waa marka qofku daalo. Ma aha daal jirka ah, balse daal ku saabsan ku celcelinta isla khaladaadkii, isla sheekooyinkii, isla rajooyinkii la dib dhigay. Qofka daalkaas gaara, isbeddelku wuxuu u noqdaa doorashada keliya. Inta aan daalkaas la gaarin, isbeddelku wuxuu u ekaan doonaa ikhtiyaar.
Sababta ay dad badani uusan waligood isbeddelin ma aha in aysan awoodin. Waa in aysan weli diyaar u ahayn inay ka tagaan qofkii ay ahaayeen. Qofka diyaar u ah inuu dhilo aqoonsigii hore, ayaa awood u yeelanaya inuu dhaliyo mid cusub. Qofka aan diyaar u ahayn, wuxuu ku wareegi doonaa isla meeshii, isagoo mar walba filanaya in wax isbeddelaan, isaga oo aan wax beddelin.
Isbeddelku ma aha wax ay dadku ku guulaystaan; waa wax ay doortaan. Doorashadaasna badanaa ma timaaddo ilaa qofku uu joojiyo marmarsiinyaha, joojiyo sugitaanka, oo uu aqbalo hal run oo fudud: haddii aanan hadda bilaabin, mar dambe ma bilaabi doono. Halkaas ayay ku kala baxaan dadka iska hadla iyo kuwo ficil la taaban karo sameeya.
